Onder de titel Onchristelijke Tijden schreef journalist Hannes Cattebeke volgend lezenswaardig stuk in de recente Knack special over het zuiden van West-Vlaanderen.
Hoewel CD&V zijn absolute meerderheid is kwijtgespeeld, heeft de partij van burgemeester Stefaan De Clerck nog altijd een verpletterend overwiht in het schepencollege. Vraag is of hij de afkalving van zijn electoraat kan stoppen.
‘Kom, kom’, zeggen enkele goedgeplaatste Kortrijkse CD&V’ers in koor. ‘Een beetje eerlijk blijven, hè. De coalitiebesprekingen na lokale verkiezingen draaien alleen maar om de mandaten. Zo simpel is dat. Staatssecretaris Vincent Van Quickenborne stelde zich tevreden met anderhalve schepen. De Coene wilde er drie. Dan is de keuze gauw gemaakt.’ Nochtans wa s de aanpak van toenmalig schepen Philippe De Coene na de gemeenteraadsverkiezingen van 8 oktober perfect verdedigbaar. Anders dan in 2000 had CD&V immers geen absolute meerderheid meer. Potentiële coalitiepartners konden dus meer eisen dan die ene schepenzetel waarmee de SP.A het de afgelopen zes jaar had moeten stellen. Alleen had De Coene moeten weten dat de Kortrijkse VLD, die sinds mensenheugenis in de oppositie zit, dit keer bereid was om een zware prijs te betalen.
‘Ons was het minder om het aantal schepenen te doen. Al heeft Wout Maddens wel degelijk een zware portefeuille’, zegt Van Quickenborne. ‘De stad was niet slecht bezig, maar kon beter. Dus hebben we ons tijdens de coalitiebesprekingen geconcentreerd op de dingen die we wilden veranderd zien. Het belangrijkste was dat er een goed akkoord was.’ Toch wilde hij blijkbaar geen risico nemen. Na het bod van de SP.A had de liberaal ook twee schepenen kunnen vragen, maar hij nam meteen genoegen met anderhalf mandaat. Zelfs als De Coene zijn eis tot twee schepenen had afgezwakt, was de VLD daar nog netjes ondergebleven.
De dag na de verkiezingen ging De Coene langs bij Stefaan De Clerck, maar daarna hoorde hij twee dagen lang niets meer van zijn toenmalige coalitiepartner. Tot Johan Vande Lanotte hem op woensdag belde. De SP.A-voorzitter wou weten wat er precies was gebeurd, ‘want het zag er niet goed uit.’ De Coene deed nog een paar pogingen om tot een open en inhoudelijk gesprek met De Clerck te komen. Tevergeefs.
Het aanbod van de liberalen was dan ook een uitstekende deal voor CD&V. Ondanks het tegenvallende verkiezingsresultaat en het verlies van drie zetels zullen de christen-democraten tegen de volgende verkiezingen toch weer zeven schepenen hebben, want een van de liberale schepenmandaten verhuist na een paar jaar weer naar CD&V. Daarom hadden zelfs de ACW’ers binnen de christen-democratische partij geen moeite met de minder voor de hand liggende coalitiepartner. Zowel Guy Leleu, Lieven Lybeer als Alain Cnudde bleef immers in het college, en Franceska Verhenne kon OCMW-voorzitter blijven. Als VLD-schepen Marie-Claire Vandenbulcke haar mandaat in 2010 weer moet afstaan, wordt ze vervangen door Filip Santy, een gewaardeerde dossiervreter die electoraal nogal mager scoort en al jaren wacht op een uitvoerend mandaat.
Hoe dan ook, het zal Van Quickenborne worst wezen. ‘Wij hebben op de inhoud gespeeld en zo het vertrouwen van Stefaan De Clerck gewonnen’, zegt hij. ‘Ik kan met de burgemeester opschieten. Bovendien weet hij dat ik mijn invloed in Brussel altijd gebruik om Kortrijk vooruit te helpen. Zelfs toen we nog in de oppositie zaten, deed ik dat consequent.’
Volgens SP.A’er Philippe De Coene heeft CD&V zijn partij echter gedumpt omdat ze succes had. ‘Dat is een oude CVP-reflex’, zegt hij. ‘De SP.A heeft tijdens de voorbije bestuursperiode trouwens circa 25 miljoen euro federaal en Vlaams geld naar Kortrijk gehaald, zelfs toen de CD&V niet in de regering zat.’
Daar zijn ze het bij CD&V nochtans niet helemaal mee eens. Tijdens de gemeenteraad van februari kwam het zelfs tot een vlammende woordenwisseling tussen De Coene en Vlaams Parlementslid Carl Decaluwé (CD&V). ‘De Coene heeft twee gezichten’, zegt Decaluwé. ‘Op het schepencollege spreekt hij zijn goedkeuring uit, maar in Brussel blokkeert hij hetzelfde dossier via zijn eigen ministers.’
Op zijn beurt geeft De Coene af op Stefaan De Clerck die hij ‘de minister-president van Zuid-West-Vlaanderen’ noemt. ‘Kortrijk is al vaak de dupe geweest van de Clercks soloslim. ‘Zo wil hij op eigen houtje alle academische bachelors naar de KULAK halen, in plaats van een verstandige keuze te maken. Als we hem er dan op wijzen dat zoiets botst met het beleid van Vlaams minister van Onderwijs Frank Vandenbroucke, trekt hij zich daar niets van aan. Zo zorgt hij in onze regio de frustraties.’
Op de eerste zitting van de nieuwe gemeenteraad feliciteerde de SP.A de rooms-blauwe bewindsploeg met de coalitie, maar ze legt haar eieren niet in één mand. Enerzijds is De Coene vast van plan om zelf met een positief project naar buiten te komen. ‘Daarvoor dienen de dertig agendapunten die we voorop hebben gesteld en waarover we de komende zes jaar als een soort schaduwkabinet zullen waken.’ Anderzijds geeft hij toe te geven dat hij ‘echt ziek’ is geweest van ‘het gebrek aan respect’ van De Clerck. ‘Zes jaar hebben we goed samengewerkt. En na de verkiezingen hebben we nauwelijks een uur gesproken. Zo’n behandeling verdienen we niet. Door onze jarenlange samenwerking weten we wel perfect hoe De Clerck tewerk gaat, en daardoor zullen we nog efficiënter oppositie kunnen voeren.’
Maar het gevaar schuilt voor CD&V niet alleen in de oppositie. Binnen CD&V maken sommigen zich zorgen over de populariteit van Vincent Van Quickenborne. De staatssecretaris trekt straks de West-Vlaamse lijst voor de Kamer, de kans bestaat dat hij minister wordt, en hij is nog altijd maar 33 jaar. Bovendien komt hij met zijn meer dan 6.000 voorkeurstemmen in de buurt van de burgemeester, die zijn gigantische score van 2000 (15.000 voorkeurstemmen) op 8 oktober bijna gehalveerd zag. Bovendien moet De Clerck met lede ogen aanzien hoe zijn partij in Kortrijk, hoewel nog steeds incontournable, begint af te kalven. Al een tijdje doen geruchten de ronde over een mogelijke terugkeer van De Clerck naar het federaal niveau overwegen, en zijn naam dook zelfs een paar keer op als mogelijk Vlaams minister. Maar insiders beweren dat Vlaams minister-president Yves Leterme zwaar ontgoocheld was over de campagne, het resultaat van de Kortrijkse CD&V-N-VA-lijst én de nieuwe coalitie. De Clerck was ten slotte een van de enige burgemeesters van een Vlaamse centrumstad die zwaar moest inleveren. Dus zou Van Quickenborne wel eens sneller dan verwacht de populairste politicus van Kortrijk kan worden.
Als CD&V-Kortrijk de komende jaren blijft achteruit gaan, zou het ondenkbare mogelijk kunnen worden na de gemeenteraadsverkiezingen van 2012: een alternatieve, paarse coalitie. Al zal de Open VLD of de SP.A dan wel fors vooruit moeten gaan, en zullen ze de strijdbijl moeten begraven. Door het diepgewortelde wantrouwen tussen Van Quickenborne en De Coene dachten ze er nog niet over om de koppen bij elkaar te steken in de aanloop naar de verkiezingen van 8 oktober 2006. Ze hadden bijvoorbeeld kunnen afspreken om alleen in een meerderheid met CD&V te stappen in ruil voor minstens drie schepenzetels. Maar daarvoor was het water te diep.
De Coene is er na jaren van aandringen wel al in geslaagd om een samenwerkingsakkoord af te sluiten met Groen!. Voor de verkiezingen was een kartel nog onbespreekbaar, maar ondertussen vormen SP.A-Spirit en Groen! één fractie in de gemeenteraad. Een schrale troost voor wie aan het begin staat van zes jaar in de woestijn. Want, zoals De Coene zelf al opmerkte, ‘in de oppositie krijg je niets’.